ktotopotrafi.pl Wypracowania i lektury

Dziedziczenie - co powinieneś o nim wiedzieć?

Dziedziczenie - co powinieneś o nim wiedzieć?

Gdy jesteśmy młodzi, rzadko myślimy o sprawach spadkowych. W miarę jednak jak upływają lata naszego życia, coraz częściej zaczynamy zastanawiać się nad tym, komu przypadnie wypracowany przez nas majątek.

Duża czcionka Średnia czcionka Mała czcionka

Gdy jesteśmy młodzi, rzadko myślimy o sprawach spadkowych. W miarę jednak jak upływają lata naszego życia, coraz częściej zaczynamy zastanawiać się nad tym, komu przypadnie wypracowany przez nas majątek.


Zwłaszcza we współczesnym, ogarniętym pandemią świecie, warto zawczasu zatroszczyć się o tę kwestię. Jak jednak zrobić to we właściwy sposób, nie gubiąc się w gąszczu skomplikowanych przepisów?


Dziedziczenie – co to takiego?

Dziedziczenie to nic innego jak przejście praw i obowiązków majątkowych zmarłego na określone osoby. Prawo spadkowe w Polsce reguluje dwie jego podstawowe formy: dziedziczenie ustawowe oraz dziedziczenie testamentowe. Pierwsze ma miejsce w szczególności wtedy, gdy nie sporządzono testamentu albo okazał się on nieważny, a także wtedy, gdy wskazani w nim spadkobiercy odrzucą spadek. Wówczas majątek zmarłego nabywają jego dzieci oraz małżonek, przy czym udział tego ostatniego nie może być mniejszy niż ¼ spadku. Jeżeli któreś z dzieci zmarło wcześniej, należna mu część przechodzi na jego potomstwo. Z kolei gdy spadkodawca był bezdzietny, dziedzicami stają się jego rodzice, w następnej kolejności zaś rodzeństwo i dziadkowie. W ostateczności, majątek nieposiadającego żadnych krewnych zmarłego przejmuje gmina, w której ten ostatnio mieszkał albo Skarb Państwa.

 

 

Testament – jak go sporządzić?

Sposobem na uniknięcie takiej sytuacji jest sporządzenie testamentu, czyli dokumentu zawierającego ostatnią wolę jego autora (zwanego testatorem). Prawo spadkowe przewiduje trzy jego zasadnicze formy. Pierwszą z nich jest testament własnoręczny, napisany i podpisany osobiście przez spadkodawcę oraz zaopatrzony w datę jego sporządzenia. Nie potrzeba zatem wizyty u notariusza, aby zadecydować o pośmiertnych losach zgromadzonych przez nas dóbr, choć faktycznie to testament notarialny uważany jest za metodę gwarantującą największą pewność co do autentyczności i poprawności dokumentu. Stosunkowo mało znaną i popularną formą pozostaje natomiast tzw. testament allograficzny, polegający na ustnym oświadczeniu swojej woli wobec urzędnika (wójta, burmistrza, prezydenta miasta, starosty czy kierownika urzędu stanu cywilnego) oraz dwóch świadków.

 

 

Zachowek – ograniczenie woli testatora

Niezależnie od treści testamentu, prawo spadkowe przewiduje, że małżonek i dzieci (a w ich braku rodzice, jak była już o tym mowa) spadkodawcy powinni otrzymać co najmniej ½ tego, co otrzymałyby, gdyby testament nie został sporządzony. Rozwiązanie to, czyli tak zwany zachowek, w pewnym stopniu ogranicza swobodę dysponowania swoim majątkiem na wypadek śmierci. Jedyną możliwością ominięcia go jest wydziedziczenie, oznaczające pozbawienie opisanego wyżej uprawnienia. Aby go dokonać, testator powinien zawrzeć w akcie swojej ostatniej woli stosowny zapis. Może on to jednak zrobić tylko wówczas, gdy uprawniony do zachowku:

  • wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub
  • dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu (np. pobicie) lub wolności (np. porwanie) albo rażącej obrazy czci lub
  • uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Dokonując wydziedziczenia, należy wskazać jedną z powyższych przyczyn jako uzasadnienie.

 

Czytaj równiez na temat spadków na stronie - konferencyjne.pl/spadek-o-czym-nalezy-pamietac/

 

Przyjęcie i stwierdzenie praw do spadku

Choć tekst niniejszy traktuje o dziedziczeniu głównie z pozycji spadkodawcy, warto wspomnieć też nieco o sytuacji, w której znajduje się dziedzic. Od momentu, gdy dowie się, że jest spadkobiercą, ma on 6 miesięcy na decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Współcześnie jednak nie ma już ona takiego znaczenia, gdyż brak złożenia przez niego jakiegokolwiek oświadczenia w powyższym terminie, skutkuje tzw. przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza, co oznacza, że za ewentualne długi spadkodawcy będzie on odpowiadał jedynie z tego, co tamten po sobie pozostawił. Spadkobierca może też ubiegać się o potwierdzenie przez sąd jego statusu, składając wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. Nie może ono jednak co do zasady nastąpić wcześniej niż 6 miesięcy od śmierci spadkodawcy. Innym sposobem na udowodnienie swoich uprawnień jest Akt Poświadczenia Dziedziczenia, wydawany przez notariusza.